DARK NUMBERS, recensie Hermien Buyse, YAA

Recensie theatervoorstelling Dark Numbers, Tea Tupajic. Gezien in Frascati, Amsterdam

door Hermien Buyse, YAA

We learn from historische that we learn nothing from history, is het motto waarmee de Bosnische Tea Tupajic het verhaal Dark Numbers brengt. Het verhaal van de Dutchbatters die de opdracht hadden de bevolking van de enclave Srebrenica te beschermen maar die de volkerenmoord die daar plaatsvond niet hebben (kunnen) voorkomen. Wie waren zij, de mannen en vrouwen uit het Nederlandse leger die in Portocari gelegerd waren, wat hebben ze meegemaakt en hoe is het met hen verder gegaan?

Tea Tupajic nam contact met de Dutchbatters op en vond een aantal van hen bereid hun verhaal te vertellen. Vijf Dutchbatters stonden op 21 september in Frascati op het toneel en speelden hun leven. De meesten waren in 1995 jonge mensen van 20, 21 jaar die op een vredesmissie gingen en niet wisten wat hen overkwam. Ze vertelden schokkende verhalen over de val van de enclave, ze vertelden ook kleinere persoonlijke verhalen. Zoals deze:

We waren op patrouille in de buurt van de compound. Plotseling zagen we een vrouw over de weg rennen. De rechterkant van haar haar zat in een knotje, de linkerkant hing in slierten naar benden. Er liep bloed over haar gezicht. We hadden instructie om nergens in te grijpen en alleen te rapporteren, tenzij iemand werd aangevallen. Deze vrouw werd niet aangevallen, niet op dat moment. We reden door en bij de volgende post, 15 kilometer verder, hebben we gerapporteerd. Het beeld van die vrouw heeft me nooit meer losgelaten. Als militair heb ik mijn taak goed uitgevoerd. Maar wat zou die vrouw gewild hebben? Wat zou ze gedacht hebben toen ze ons aan zag komen? En wat dacht ze toen we weer wegreden? Ben ik een lafaard?”

We zijn ontroerd door de openheid en de moed van de Durchbatters. We klappen. Achteraf horen we van Tea dat niet iedereen geklapt heeft. Het was een internationale voorstelling met een internationaal publiek. En sommigen begrepen niet waarom er geklapt werd voor mensen uit een missie die volgens hen voor het Joegoslaviëtribunaal had moeten worden gebracht.

Do we learn nothing from history? Mogelijk niet. En zeker niet als we niet kijken naar wat er gebeurd is, als we niet luisteren naar de dilemma’s van mensen op elk niveau en als we onze oordelen over goed en fout te snel uitspreken.
Dark Numbers laat de dilemma’s, de pijn en soms ook de moed van de Dutchbatters zien. Daar kunnen we zeker van leren. Met dank aan Tea Tupajic.

Voor wie de voorstelling nog wil zien:

23/10 Stadsschouwburg, Utrecht
9/11 Theater aan het Spui, Den Haag
10/11 Theater aan het Spui, Den Haag|
19/12 Het Veem, Amsterdam https://www.facebook.com/events/135287570516414/